it cz lt rb
ua fr pl en
se by
Oct 31

Глеб Лабадзенка, спецыяльна для TUT.BY

Вядомы даследчык культуры Тэры Сандэл у межах цыкла "Urbi et Orbi", арганізаванага Лятучым Універсітэтам і Цэнтрам еўрапейскай трансфармацыі, прачытае ў Мінску публічную лекцыю "Культура як узнаўляльны рэсурс. Трансфармуючая роля культуры ў ЕС".

Лекцыю пра тое, шкодзіць ці дапамагае развіццю культуры з'ява "трох экранаў" – смартфона, планшэта і тэлевізара. Пра тое, ці можна лічыць культураю допісы ў сацсетках. Пра тое, чаму брытанскія музеі падладзілі свой час працы пад супермаркеты. А яшчэ пра тое, ці адпавядае сучасная беларуская культура еўрапейскім трэндам. Ці трэба нам гараваць, што "мова гіне". І чым насамрэч павінна займацца Міністэрства культуры.

"Сайт Міністэрства культуры цяпер стаў значна больш даступным і інфарматыўным, чым гэта было некалькі гадоў таму"

Тэры, у інтэрнэце дасяжная вашая біяграфія, але там – толькі сухія факты. Што б вы распавялі пра сябе беларускаму слухачу вашай лекцыі, які не сустракаўся з вамі раней?

Тэры Сандэл: Нягледзячы на тое, што ў многім я – тыповы англічанін, у мяне заўсёды быў вельмі інтэрнацыянальны лад жыцця. Напрыклад, я жыву то ў Англіі, то ў Францыі. Таксама я шмат вандрую – гэта звязана як з працаю, так і з сям'ёю – адзін мой сын жыве ў Вільні, другі – ў Італіі. Мне пашанцавала, бо ў мяне вельмі разнастайная і цікавая кар'ера. Я быў валанцёрам-выкладнікам у Афрыцы, дыпламатам, заснавальнікам Брытанскай Рады (British Council) у Савецкім Саюзе (і яе першым дырэктарам), даследчыкам ва ўніверсітэце і дзесяць гадоў працаваў дырэктарам міжнароднага мастацкага агенцтва. Цяпер я з'яўляюся дарадцам па культурніцкай палітыцы і культурніцкаму мэнэджменту, а таксама кіраўніком праекта, трэнерам і даследчыкам у галіне культуры. Я толькі вярнуўся з Азербайджана, дзе месяц працаваў у Міністэрстве эканомікі над праектам, прысвечаным іх новай канцэпцыі нацыянальнай культуры. На гэтым тыдні я пачынаю даследчыцкі праект, прысвечаны аўдыёвізуальнай індустрыі ў краінах Усходняга партнёрства (Беларусь, Малдова, Украіна, Арменія, Азербайджан і Грузія), буду спрабаваць ідэнтыфікаваць магчымыя сферы супрацы між гэтымі краінамі і Еўразвязам, якія маглі б быць узаемавыгаднымі. Жыццё дакладна не сумнае!

Чытаць далей »

Тэгі:

Oct 08
Крысціна Лоддэр

Брытанская прафесарка, гісторык мастацтва, мастацтвазнаўца, спецыяліст па гісторыі авангарду і канструктывізму, віцэ-прэзідэнт Таварыства Малевіча Крысціна Лоддэр едзе ў Мінск. Каб у межах кастрычніцкага цыкла лекцый "Авангард, мадэрнісцкая неакласіка, уяўленне", які лядзяць Лятучы Універсітэт і Цэнтр Сучасных Мастацтваў, выступіць з прамовай "Казімір Малевіч і архітэктура Супрэматызму". Лекцыя адбудзецца 10 кастрычніка а 19.00 у Цэнтры Сучасных Мастацтваў па адрасе: вул. Някрасава, 3. Уваход вольны!

Напярэдадні лекцыі мы звязаліся са спадарыняй Лоддэр, каб выявіць, што яе ўразіла ў Віцебску, чаму мастацтва варта вывучаць у школах і ці могуць беларусы лічыць Малевіча і Шагала сваімі.

"Мастакі больш не прагнуць змяняць свет і грамадства"

Калі звычайнаму чалавеку назваць імя Казіміра Малевіча, то ён адкажа: "Чорны квадрат". А што адкажаце вы, калі будзеце мець на гэта толькі адну хвіліну?

Крысціна Лоддэр: Я думаю, што атаясамленне імя Малевіча з "Чорным квадратам" непазбежнае. Малевіч быў адным з найвыбітнейшых піянераў абстракцыі, і "Чорны квадрат" – гэта найбольш вылучнае сцверджанне абстракцыі. Абсалютна правільна, што карціна стала іконай мадэрнізму. Малевіч зрабіў гэта яўным у 1915 годзе, калі выставіў "Чорны квадрат" упоперак усіх кутоў пакоя і змясціў яго наверсе сваёй выставы, паказваючы, што яго іншыя абстрактныя творы абавязаныя сваім з'яўленнем адной гэтай карціне. У "Чорным квадраце" ды іншых супрэматычных працах Малевіч даследваў размяшчэнне формы і аркестрацыю колера так, што якасці карціны станавіліся ўласна прадметам гэтай карціны. Ён выкарыстоўваў іх для стварэння адчування руху ў прасторы, звязваючы свае карціны з паняткамі метафізічнага і чацвёртага вымярэння.

Як вы лічыце, што найлепш акрэсліць час найбольшага росквіту таленту Казіміра Малевіча: ягонае мастацтва ўплывала на рэчаіснасць, або рэчаіснасць уплывала на ягонае мастацтва?

Крысціна Лоддэр: Стасункі між мастацтвам і рэчаіснасцю заўсёды складаныя. Натуральна, рэчаіснасць уплывала на творчасць Малевіча. Яго жывапіс адлюстроўваў ідэі таго часу і змены, якія адбываліся – як у мастацтве, гэтак і агулам у свеце. Мастакі даследвалі колер як выразны выяўленчы сродак і факусаваліся на спосабе з'яўлення выявы, а не на апісанні свету ў рэалістычных дэталях. Дасягненні ў авіяцыі, навуковыя адкрыцці і тэхналагічныя інавацыі змянялі прыроду рэчаіснасці і стаўленне чалавека да яе.У дваццатым стагоддзі гэтыя змены сталі вастрэйшыя і больш фундаментальныя. Як вынік, супрэматызм Малевіча нас больш не шакуе, але заклікае варушыцца.

Канешне, Малевіч хацеў, каб яго мастацтва ўплывала на рэчаіснасць і змяняла нашыя ўяўленні пра яго. Гэтае памкненне ўзмацнілася пасця рэвалюцыі, і ў Віцебску (1919-1922) ён інтэнсіўна працаваў над тым, каб яго мастацтва было значным для грамадства і стала зброяй пераменаў. Праз сваю групу "Уновис" ("Утвердители нового искусства") ён імкнуўся аднавіць свет у супрэматычным выглядзе, ствараючы дызайны для палітычных плакатаў, дэкарацый, вопраткі і архітэктуры. Такія эксперыменты былі вырачаныя на правал у палітычнай і эканамічнай атмасферы 1920-х гадоў. Нехта можа сказаць, што яго мастацтва не змагло паўплываць на рэчаіснасць. Ужо цяпер творчасць Малевіча і яго паслядоўнікаў стала ўсмоктвацца ў сучасную візуальную культуру. Яго ўплыў пашыраецца і адчуваецца ў рэкламе ды іншых сферах дызайна. У гэтым сэнсе, ён паўплываў на штодзённую рэальнасць далёка наперад.

Як мяркуеце, ці можа сёння мастацтва уплываць на рэчаіснасць, спрыяць трансфармацыі грамадства?

Крысціна Лоддэр: Сёння праз тэлебачанне, фільмы ды Інтэрнэт мы залежныя ад шырокага спектра чыннікаў уплыву, уключаючы мастацтва. Мастацтва дагэтуль мае сілу гадаваць нас як асобаў і змяняць нашыя ўяўленні пра рэчаіснасць, але яму даводзіцца канкураваць з больш магутнымі медыя, і ў цэлым мастакі больш не прагнуць змяняць свет і грамадства. Мы ўжо бачылі вынікі палітычнага і сацыяльнага ідэалізму 1910-х і 1920-х гадоў, і таму, магчыма, мы неахвотна прымаем высокія ідэалы.

"Я шпацыравала па Віцебску – і думала, што тут жа шпацыраваў Малевіч!"

Ведаю, што вы ўжо бывалі ў Беларусі. Што запомнілася з тае паездкі?

Крысціна Лоддэр: Я была ў Беларусі некалькі гадоў таму на канферэнцыі і наведвала Віцебск, дзе Малевіч жыў і працаваў у 1919-1922 гадах. Гэта было неверагодна! Для мяне гэта была цудоўная магчымасць пашпацыраваць там, дзе шпацыраваў Малевіч, і паглядзець будынкі, дзе ён жыў і працаваў. Як чалавеку, які цікавіцца мастацтвам, мне было цікава пабачыць таксама будынкі 1920-х-1930-х гадоў, якія захаваліся ў Мінску.

У Беларусі скасавалі абавязковае вывучэнне прадмета "Сусветная мастацкая культура" ў школах. А як мыркуеце вы: варта ўсіх абавязкова навучаць асновам мастацтва ці гэта залішняе?

Крысціна Лоддэр: Мастацтва – гэта выразная форма чалавечай экспрэсіі і магутны спосаб уздзеяння на чалавечую псіхіку. Я думаю, што ведаць пра мастацтва альбо быць здольным паглядзець на выяву і зразумець яе – гэта вельмі важна. Мы жывем у візуальнай культуры. Кожны дзень нас бамбардуюць выявамі. Мы павінны ўмець прачытаць іх, як мы чытаем словы. Візуальная пісьменнасць гэта не раскоша, а надвычай важна ў сучасным сусвеце!

"Немагчыма дакладна вызначыць, дзе нарадзіўся Малевіч"

Беларусы дужа любяць версію, што Малевіч нарадзіўся не ў Кіеве, а пад Капылём – адкуль дакладна паходзілі ягоныя прашчуры. Што вы мяркуеце пра гэта? Ці дае нам права беларускае паходжанне Малевіча лічыць яго сваім, а не "рускім" мастаком?

Крысціна Лоддэр: Канешне, немагчыма дакладна вызначыць, дзе нарадзіўся Малевіч. Ён дакладна быў ахрышчаны ў Кіеве, і таму мяркуецца, што там, у хаце сваёй цёткі, ён і нарадзіўся. Ён зрабіў сабе кар'еру ў Расіі і стаў "рускім" мастаком, хаця яго бацькі былі палякамі, ён вырас на Украіне, а яго карані цягнуцца ў Беларусь. Я лічу яго "універсальным" мастаком, які не належыць ніводнай нацыі, але належыць усім нам.

Ці вядома ў свеце мастацтва, што не толькі Малевіч, але і Шагал, Суцін, многія іншыя – мастакі менавіта з Беларрусі, а не з "Расійскай імперыі"? Як нам зрабіць так, каб пра гэта ведала як мага больш людзей?

Крысціна Лоддэр: Тая роля, якую Беларусь адыграла ў свеце мастацтва, пакуль што шырока невядомая, хаця гэта пачынае паволі змяняцца. Школьнікі пачынаюць пісаць больш акуратна пра гісторыю мастакоў накшталт Шагала ці Малевіча. Расійскі гіторык мастацтва Аляксандра Шацкіх, напрыклад, апублікавала кнігу, якая называецца проста: "Віцебск". Там апісаная агромністая роля, якую горад іграў у мастацтве і культуры ў першыя дзесяцігоддзі ХХ стагоддзя.

"Я не ведаю сваякоў Малевіча ў Беларусі асабіста, але для мяне было б задавальненне сустрэцца з імі"

У 2002 годзе дагэтуль невядомыя сваякі Малевіча адсудзілі ягоную карціну "Супрэматычная кампазіцыя" У выніку яна была тройчы перапрададзеная, канчатковая сума – 60 мільёнаў даляраў. Ці гэта адзінае раптоўнае з"яўленне сваякоў вялікага мастака? Ці ведаеце вы, што ў Беларусі таксама ёсць людзі, якія даводзяць сваё сваяцтва з Казімірам Малевічам – што праўда, не патрабуюць аддаць ім ягоныя карціны?

Крысціна Лоддэр: Малевіч цяпер вядомы як адзін з найвялікшых мастакоў ХХ стагоддзя. Не дзіўна, што яго працы з'яўляюцца прадметам фальсіфікацый і спрэчак. Натуральна, што чальцы яго сям'і (у Расіі, Украіне і на Беларусі), якія засталіся жыць, хочуць абараніць яго спадчыну. Я не ведаю яго сваякоў у Беларусі асабіста, але для мяне было б задавальненне сустрэцца з імі.

Пра што, апроч значэння творчасці Казіміра Малевіча, будзе вашая лекцыя ў Мінску?

Крысціна Лоддэр: На сваёй лекцыі ў Мінску я сканцэнтруюся на памкненні Малевіча перавесці формы яго супрэматычнага мастацтва ў архітэктуру, а таксама на ідэях і ідэалах, якія натхнялі яго. Я буду казаць пра ўплыў філасофіі, палітыкі, космасу і авіяцыі на мастака і, у прыватнасці, на ягоныя дызайнерскія працы.

Публічная лекцыя Крысціны Лоддэр "Казімір Малевічі архітэктура Супрэматызму" у межах цыкла "Авангард, мадэрнісцкая неакласіка, уяўленне" Лятучага Універсітэта і Цэнтра Сучасных Мастацтваў адбудзецца 10 кастрычніка а 19.00 па адрасе: вул. Някрасава, 3. Уваход вольны!

Больш падрабязна пра іншыя лекцыі цыкла тут.
Читать полностью: http://news.tut.by/culture/418568.html

Чытаць далей »

Тэгі:

Sep 05

Крыніца: epramova.org

Тэгі:

Jul 24

зроблена ў межах цыклу гутарак з маладымі палітыкамі для сайту ePramova.org
Галіна Краўчанка -- сябра руху "За свабоду" з Гомелю.

Тэгі:

траўня 27

Глеб Лабадзенка, відэа аўтара, TUT.BY

Славуты фагатыст і даследчык музыкі Аляксей Фралоў запрашае вас на публічную лекцыю "Беларуская музычная Атлантыда: перспектывы ў кантэксце культурных і антыкультурных працэсаў". Лекцыя адбудзецца ў межах цыклу Urbi et Orbi ("Гораду і свету") Лятучага ўніверсітэта і міжнароднага кансорцыума "ЕўраБеларусь" 29 траўня а 18.30 у мінскай Галерэі Ў (Незалежнасці, 37а), уваход вольны!

Фота: Глеб Лабадзенка, TUT.BY
Фота: Глеб Лабадзенка, TUT.BY
Пералік дасягненняў і навуковых прац Аляксея займае 5 старонак фармату А4. Але калі яго слухаеш – то не гэта важна. А тое, што гэта бязмежна цікавы і адукаваны чалавек, вялікі патрыёт сваёй справы і сваёй краіны. Які да таго ж умее неверагодна цікава ўсё гэта падаць.
Пра айчынных класікаў – Манюшку і Голанда, пра заробкі ў філармоніі, пра кошты на фаготы, пра сенсацыйныя адкрыцці ў айчыннай музыцы – гутарым з Аляксеем Фраловым напярэдадні лекцыі.

"Музыкі ў філармоніі атрымліваюць каля 3-х мільёнаў"

Аляксею, не далей, як сёння, пабачыў у інтэрнэце дэматыватар. Сядзяць на лаўцы тата з дачкой, і тата пытае: "Кім, дачушка, ты хочаш быць, як вырасцеш?" Тая адказвае: "Прафесейным музыкам". Тата сумна: "Але ж мы жывем у Беларусі…" Тут ёсць праўда? Або ў Беларусі можна быць прафесійным музыкам і жыць з гэтага?

Чытаць далей »

Тэгі: ,

траўня 25

досьвед падобных гутарак новы для мяне, буду ўдзячны за канструктыўныя заўвагі.

Тэгі:

траўня 13

Глеб Лабадзенка, фота, відэа аўтара, TUT.BY

Філосаф, лінгвіст і санскрытолаг Міхаіл Баярын запрашае вас на публічную лекцыю “Узоры Свадзеі. Метафізіка Мовы”. У межах цыкла лекцый “Urbi et Orbi” (“Гораду і Свету”), якія ладзяць Лятучы Універсітэт і Міжнародны кансорцыум “ЕўраБеларусь”, ён выступіць 16 траўня (пятніца) а 18.30 у Галерэі Ў (Незалежнасці, 37а), уваход вольны!

Фото: Глеб Лободенко, TUT.BY

Міхаіл Баярын – спецыяліст у лінгвістыцы старажытнай Індыі, адзін з нешматлікіх людзей у Беларусі, што вольна валодаюць санскрытам. Гэта старадаўняя літаратурная мова Індыі, якой больш за 3500 гадоў. Неверагодна, але яна мае шмат паралеляў з беларускай мовай. Абедзве мовы актыўна стараюцца адраджаць рупліўцы. Абедзве мовы лічацца “моваю інтэлігенцыі”, а тыя рупліўцы хочуць зрабіць іх “мовамі для кожнага”.

Акрамя таго, Міхаіл Баярын - тэарэтык беларускага нацыяналізму, адзін з аўтараў праекту Свамова, што ўзнік у выніку погляду на беларускую мову праз прызму санскрыту і яго традыцыйнай граматыкі. Гэта ідэя чыстай беларускай мовы высокага стылю, што мае свабоднае словаўтварэнне і ачышчана ад запазычанняў. Уласна пра гэта – нашая гутарка напярэдадні.

Чытаць далей »

Тэгі: ,

Apr 08

Глеб Лабадзенка, фота, відэа аўтара, TUT.BY

І гэта – не прыгожа кінутая фраза. У часе інтэрв'ю Якаў Валянцінавіч дастаў і паказаў разліковы лісток. Прызнаюся, у мяне быў шок – асабліва зважаючы на рэгаліі і рэпутацыю гэтага шаноўнага навукоўца. Прафесар, доктар навук, загадчык кафедры, лаўрэат дзяржпрэміі, член-карэспандэнт Акадэміі навук…

А ўвогуле, інтэрв'ю было не з гэтай нагоды.

11 красавіка Якаў Радына прачытае публічную лекцыю "Поспехі і крызісы матэматыкі" ў межах цыкла Urbi et Orbi ("Гораду і свету") Лятучага універсітэта і Міжнароднага кансорцыуму "ЕўраБеларусь". Пачатак а 18.30, месца – Галерэя "Ў" (Незалежнасці, 37а, метро Плошча Перамогі). Уваход вольны!

Фота: Глеб Лабадзенка, TUT.BY

Спадар Якаў абяцае, што на лекцыі "не будзе ніводнай формулы" – і яна будзе цікавая нават далёкім ад матэматыкі людзям. Пэўна, што так яно і будзе. Гутарка ж напярэдадні лекцыі можа быць цікавай, бадай, для кожнага чытача. Бо сталася яна не толькі і не столькі пра поспехі і крызісы матэматыкі…

"Нельга знайсці цэглу золата. Калі нехта шукае самародкі – то не будзе мець золата, бо золата мыюць, ашчадна збіраюць…"


Спадар Якаў, тэма лекцыі – "Поспехі і крызісы матэматыкі" – гучыць проста ўсеабдымна. Нібыта як лекцыя пра Космас! Як вы плануеце змясціць выклад такой тэмы ў адну гадзіну?

Якаў Радына: Мяркую, што буду казаць толькі пра самыя асноўныя вехі, якія адбыліся ў матэматыцы, куды яна далей ідзе... Мяркую, што гэта за гадзіну раскажу – а калі не раскажу, то нешта застанецца на другую лекцыю (усміхаецца).
Чытаць далей »

Тэгі: ,

Mar 20

Глеб Лабадзенка, фота, відэа аўтара, для TUT.BY

Рыгора Барадуліна не стала 2 сакавіка, на 80-м годзе жыцця. Тысячы беларусаў прыйшлі развітацца з Паэтам у Чырвоны касцёл. Сотні ягоных землякоў праводзілі дзядзьку Рыгора ў апошні шлях на Бутаўскіх могілках у Вушачах, дзе ён спачыў побач з мамай.

28 сакавіка Лятучы Універсітэт і Міжнародны кансорцыум “ЕўраБеларусь” ладзяць публічную лекцыю памяці Рыгора Барадуліна – у межах цыкла Urbi et Orbi (“Гораду і свету”). Паэт і літаратуразнаўца Міхась Скобла звернецца да прысутных з лекцыяй “Голас і логас Рыгора Барадуліна: лекцыя з чатырма лірычнымі адступленнямі”. Ці ацанілі мы напоўніцу, з кім жылі побач? Як разгадаць мову Барадуліна? У чым тайна і чараўніцтва вобраза Маці ў барадулінскай паэзіі? Прыходзьце на лекцыю 28 сакавіка (пятніца), 18.30, Галерэя Ў (Незалежнасці, 37а), уваход вольны. Напярэдадні лекцыі – гутарым з Міхасём Скоблам.

“Барадулін і без усякіх званняў народны, народней не бывае”

Спадар Міхась, Рыгор Барадулін – той выпадак, калі паэта напоўніцу ацанілі ўжо пры жыцці. Што да гэтых шматлікіх ацэнак і параўнанняў, эпітэтаў і ўсхваленняў можа дадацца цяпер, калі дзядзькі Рыгора не стала?
Міхась Скобла: Ты маеш рацыю – Рыгор Барадулін ацэнены прыжыццёва, што з сапраўднымі паэтамі не так і часта здараецца. Ацэнены як чытачамі, так і той беларускай уладай, якая так нядоўга пакіравала краінай у пачатку 90-х. І якая сваю беларускасць засведчыла менавіта наданнем звання народнага паэта Барадуліну. Неяк я загаварыў пра гэта са Станіславам Шушкевічам, і ён сказаў, што тою пастановай ён проста замацаваў відавочнае – Барадулін і без усякіх званняў народны, народней не бывае. Іншая справа, што народу, каб зразумець свайго паэта, трэба трошкі глуздамі паварушыць. За савецкім часам стварыўся стэрэатып, што беларуская літаратура ў масе сваёй патрыярхальна-вясковая, яе героі ледзь не ўсё ХХ стагоддзе аборай хлеб кроілі. Гэта, вядома ж, не так. У процівагу такім цверджанням я мог бы назваць дзясяткі імёнаў. Але дастаткова назваць аднаго Барадуліна, творчасць якога і паводле самых высокіх рахункаў мае найвышэйшы знак якасці, гэта залаты запас нашай культуры. Барадулінская паэзія акумулявала ў сабе і беларускую мудрасць, і беларускую дабрыню, і беларускі досціп. Усё наша шматпраяўнае беларускае быццё адлюстравалася ў ёй, і глядзім мы з радасным здзіўленнем на тое адлюстраванне: а мы, аказваецца, і цікавыя, і самадастатковыя, і нябедныя, і хадзіць нам у пазыкі да чужога дзядзькі не варта. Паводле сваёй метафорыкі, вобразатворчасці сваёй Барадулін папросту не мае сабе роўных. Беларусі ён дадзены як бы навырост. Чытаючы і спасцігаючы яго, мы будзем расці – і духоўна, і нацыянальна.
Тэгі:

Feb 20

Глеб Лабадзенка, фота, відэа аўтара, для TUT.BY

З родам Скірмунтаў і цяпер нямала звязана месцаў на Палессі: палац Бутрымовічаў у Пінску, якім пазней валодалі Скірмунты; будынак фабрыкі, парк і магіла Рамана Скірмунта ў Парэччы, капліца ў Моладаве… У 1836 годзе Скірмунты стварылі самую перадавую суконную фабрыку ва ўсёй Беларусі, куды ехалі працаваць майстры з Францыі і Нямеччыны. Раман Скірмунт у 1918 годзе на кароткі час узначаліў урад Беларускай народнай рэспублікі, называў сябе беларусам (і гэта – “польскі пан”!). Тым часам, гэты род не на слыху – пра яго ведаюць адмыслоўцы і цікаўныя людзі, але не шырокае грамадства. Доктар гістарычных навук Алесь Смалянчук прагне выправіць гэтую несправядлівасць.

smaliancuk0
28 лютага спадар Смялянчук прачытае публічную лекцыю “Палессе і Скірмунты” – у межах цыкла Urbi et Orbi (Гораду і Свету) Лятучага Універсітэта і Міжнароднага кансорцыума “ЕўраБеларусь”. Лекцыя адбудзецца ў крэатыўнай прасторы ЦЭХ (Незалежнасці, 58/6) а 18.30, уваход вольны!

Напярэдадні лекцыі мы пагутарылі пра слаўны род Скірмунтаў з доктарам Алесем Смаленчуком.
Чытаць далей »

Тэгі: