it cz lt rb
ua fr pl en
se by
Jul 22

Гэтую фаянсавую талерку з выявай беларускага Цмока знайшоў наш карэспандэнт у Музеі гісторыі Магілёва, які месціцца ў адноўленай гарадской ратушы.

На таблічцы пазначана, што талерка выраблена ў ХІХ стагоддзі. Больш інфармацыі няма, але без сумневаў -- перад намі адна з разнавіднасцяў беларускага Цмока: Цмок Магілёўскі звычайны.

чытайце далей на Cmok.budzma.org !

Тэгі:

Jul 19

Трапіўшы ў адзіную ў Беларусі пячору Цмокаву, мы выправіліся далей — на Браслаўшчыну. Нашымі гідамі і спадарожнікамі выступілі адразу два эксперты. Андрэй Дыбоўскі — стваральнік сайта “Глобус Беларусі”. Гэта сучасны Напалеон Орда — адзіны чалавек у Беларусі, які аб’ехаў 99% нашых помнікаў архітэктуры і стварыў унікальную анлайн-энцыклапедыю. А таксама Кастусь Шыталь — адзін з найлепшых краязнаўцаў Глыбоччыны, жыхар Параф’янава. Такім чынам…

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-2707

Пратасы-Кукроўскія: паўзакінутая царква ХІХ стагоддзя

Дарогаю спыняемся зірнуць на паўзакінуты храм Узнясення канца ХІХ стагоддзя.

— Да прыходу савецкіх атэістаў гэтая вёска звалася Парэчча Царкоўнае, — кажа Андрэй Дыбоўскі. — Цяпер наўкола царквы вёскі як такой няма. Сама царква стаіць замкнёная і паволі прыходзіць у занядбанне… Выглядае, што служба праходзіць тут досыць нерэгулярна.
Чытаць далей »

Тэгі: , ,

Jul 15

Сяргей Панізьнік адгукнуўся вершамі на наш матэрыял пра пошукі Цмока на Глыбоччыне!

перадрук з Cmok.budzma.org

paniznik

Сяргей Панізьнік
МІЖ ДЗІСНОЙ І ДРУЯЙ ЦМОК ВАНДРУЕ
Венікі  вязала  Жаба,
Дровы сек вусаты Цмок.
Лезлі  ў лазню Чорт і Баба,
Жар каціўся на палок.
Каменку Чарцяка лапаў:
--Пад-даць духу! Стыне лапа!
…І –“Дзе столь?”, “Дзе паталок?”
Паляцелі  Чорт і Баба
У чаротавы ставок.
А там качкі качку-лазню
Навялі, што збег і Цмок…
Толькі ў Чорта жар не гасне:
На калок падняў палок.
Цмоку ж, прыткаму  гарэзе,
Спадабаўся Буралом:
У пячоры ён хвастом
Вам кіўне: --А вось мой дом!
Хто  (на злом) ткне ў дом  вяслом,--
Не пазнае Цмока ў стрэсе.
Так націсне на дзясну,--
Скокніце  аж  за Дзісну
Да Драздовіча пры лесе.
Ці ачнецеся   ля Друі.
Бацька Цмока там вандруе
(і  грызе акраец  хлеба –
Дар ад Лабадзенкі Глеба).
Не латгал  і  не  карэл,--
Першы  Цмокус  ВКЛ !
26.05./12.07.2013

Чытаць далей »

Тэгі:

Jul 15

цалкам матэрыял можна пабачыць ТУТ

 

Возера Гінькава: адзіная ў Беларусі пячора!

Ад Празарокаў едзем да вёскі Сахновічы. Па схеме глыбоцкага краязнаўцы Уладзіміра Скрабатуна стараемся знайсці жаданую цікавостку.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1677

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1692

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1709

Аднак дарога, якая вяла да пячоры яшчэ колькі гадоў таму, безнадзейна разараная. Зрэшты, для “лэндровера” такая крыўдная драбяза перашкодай быць не можа.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1745

Вельмі хутка апынаемся на высокім абрывістым беразе, парослым дрэвамі.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1751

Бур’ян — вышэйшы за машыну. Далей толькі пехам.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1761

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1774

Камары і авадні задаюць нам патрэбную хуткасць пошукаў пячоры.

Па абрыве асцярожна спускаемся на бераг возера, прыхапіўшы ўвесь неабходны рыштунак.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1794

Даходзім да яра, пра які казаў спадар Скрабатун.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1805

Раздзяляемся: частка ідзе верхам, частка нізам. Бо пячора, паводле апісання, мусіць быць пасярэдзіне схілу.

— Сюды! Сюды! — крычыць Кастусь Шыталь, нібыта Цмок вырашыў патачыць аб яго кіпцюры.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-2010

Спяшаем на крыкі дарагога краязнаўцы і бачым напраўду нешта падобнае да пячоры: на схіле на паверхню выйшлі акамянелыя пароды, у якіх ёсць заглыбленне. Але ліхтары высвечваюць непрацяглую нару, куды можа ўбіцца хіба што ў меру дакормленае цмачанятка. Гэта яўна яшчэ не нашая пячора, бо ў нашай чалавек дакладна можа трапіць усярэдзіну.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-2025

Рушым па схіле далей, пакуль нарэшце не знаходзім. Яна, дакладна яна! На крутым схіле — акамянеласці, падобныя да першых. Але адтуліна сведчыць: кладзіся на пуза і паўзі.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-2042

Прызнацца шчыра, хвілін пяць мы як страусы зазіралі ў гэтую дзіру і збіралі думкі да кучы. Але ж не дарма ехалі 250 кіламетраў!

Пераапранаюся, узбройваюся каскай з ліхтаром і вялікім ручным ліхтаром у дадатак. Кладуся на жывот, паварочваю галаву набок, выдыхаю і пачынаю паціху паўзці. У такім становішчы трэба прапаўзці па пяску метры 2-3 (людзям, якія пакутуюць на клаўстрафобію, гэтае практыкаванне настойліва не раю!), пакуль не з’явіцца магчымасць падняць галаву і агледзецца.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1839

Убачанае ўражвае: “сталактыты” і “сталагміты” з пясчаніку, камяні і каменьчыкі, якія патанаюць у іх, як арэхі ў шакаладзе…

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1849

Адзін з пясчанікавых наростаў на доле мае акруглую форму і жыва ўяўляецца нам скамянелым яйкам Цмока!

Раптам ліхтар выхоплівае з цемры некалькі чарапоў і костак невялікіх жывёл памерам з лісу.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1871

— Хлопцы, ды я тут не першы! — крычу калегам на волю.

На дапамогу спяшае наш бравы фатограф Аляксандр Ждановіч, падбадзёрваючы мяне:

— Папрасі Цмока не есці цябе вельмі хутка, хачу зрабіць пару кадраў!..

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1922

Трапіўшы да мяне, Аляксандр выгукае:

— Нічога сабе! Вось ужо не думаў, што пабачу ў Беларусі сапраўдную пячору!

 

Паколькі нашая пячора не мае афіцыйнай назвы, тут жа ўрачыста пастанаўляем назваць яе Цмокавай.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1960

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1976

Следам за фатографам у пячору запаўзае Андрэй Дыбоўскі. Мы абсалютна вольна сядзім там утрох. Памеры пячоры такія, што і яшчэ некалькі чалавек свабодна селі б побач. Стаць не станеш, а калі сядзіш, то над галавой яшчэ застаецца сантыметраў 40-50. Апроч асноўнага грота, дзе мы сядзім, у бакі адыходзіць некалькі хадоў, куды можна паўзком пралезці на два-тры метры далей, а потым яны бязлітасна звужаюцца…

— Прапаную нашую шыльду “Тут жыве беларускі Цмок!” пакінуць не на ўваходзе ў пячору, а непасрэдна тут, для самых смелых! — раіць Андрэй Дыбоўскі.

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1858

Прыслухоўваемся да талковай думкі і пакідаем шыльду разам з нашым чырвоным Цмокам. Хто з чытачоў першым дашле здымкі сябе і шыльды з Цмачынай пячоры?

P.S. Нашым паслядоўнікам падказваем найпрасцейшую дарогу да пячоры. Перад вёскай Сахновічы (калі ехаць з Празарокаў) трэба збочыць па звілістай дарозе налева да возера Гінькава. Даехаць да пляжа з альтанкаю і далей ісці па сцежцы ў лесе берагам возера далей ад пляжа. Праз некалькі сотняў метраў пяройдзеце згаданы раней яр. Трэба ісці па ніжняй сцежцы далей і яшчэ праз сотню-другую будзе круты пад’ём уверх да пячоры. Беларускі Цмок зычыць поспехаў шукальнікам прыгодаў!

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-1926

Тэгі: ,

Jul 12

Экспедыцыя “Будзьмы” знайшла ўнікальнае месца на возеры Гінькава пад Глыбокім

перадрук з Cmok.budzma.org

Тэкст Глеб Лабадзенка
Фота Аляксандр "Таранціна" Ждановіч

Пашукаўшы Цмока на Наваградчыне (РАЗДВА) і Веткаўшчыне (РАЗДВА), мы скіравалі наш “лэндровер” (ласкава прадстаўлены кампаніяй “Атлант-М Брытанія”) у бок Браслаўскіх азёраў. Дарогаю, як водзіцца, не прамінулі дзясяткаў іншых цікавостак. Нашымі гідамі і спадарожнікамі гэтым разам выступілі адразу два эксперты. Андрэй Дыбоўскі — стваральнік сайта “Глобус Беларусі”. Гэта сучасны Напалеон Орда — адзіны чалавек у Беларусі, які аб’ехаў 99% нашых помнікаў архітэктуры і стварыў з гэтага ўнікальную анлайн-энцыклапедыю. Кастусь Шыталь — адзін з найлепшых краязнаўцаў Глыбоччыны, жыхар Параф’янава. Такім чынам…

Tarantino.by-2013-Cmok-3-Braslavi-0353

 

Бабцы: 30 каменных крыжоў на адных могілках

Калі кіраваць з Мінска ў бок Полацка, то адразу пасля Бягомля (дзе стаіць здаровы самалёт на развязцы) будзе вёска Бабцы. Злева важна не прапусціць краму, бо адразу пры ёй неабходна збочыць налева ў кірунку лесу, дзе размясціліся старадаўнія могілкі. Тут вас чакае сапраўдны цуд — каля 30 каменных старадаўніх крыжоў вышынёю ад 40 сантыметраў да 2 метраў! Нідзе больш у Беларусі вы не пабачыце столькі каменных крыжоў у адным месцы! Колькі ім гадоў, не ведае ніхто. Нават мясцовая жыхарка, якую мы сустракаем напаўдарозе да могілак.
Чытаць далей »

Тэгі: , ,

Jul 08

Тэкст Глеб Лабадзенка

Фота Аляксандр “Таранціна” Ждановіч

У першай частцы нашай вандроўкі па Гомельшчыне мы знайшлі ў веткаўскім музеі рукапіснае Евангелле XVII стагоддзя з выявай Цмока, агледзелі святую крыніцу ў Будзішчы, паганскія курганы пад Свяцілавічамі... Працяг вандроўкі прынёс не менш цікавыя адкрыцці...

 

Валосавічы: зуб Цмока знойдзены!

Каля хаты №77 нас чакае… акамянелы зуб Цмока!

Tarantino.by-2013-Cmok-II-9532

— Знайшлі падчас экспедыцыі некалькі гадоў таму, — тлумачыць Андрэй Скідан.

Пабачыўшы, як група дарослых мужыкоў з разумным выглядам разглядае камень, з хаты выходзяць гаспадыні.
Чытаць далей »

Тэгі: , ,

Jul 02

Тэкст Глеб Лабадзенка, Cmok.budzma.org

Фота Аляксандр “Таранціна” Ждановіч

Пасля адведзін Наваградчыны і возера Свіцязь экспедыцыя “Будзьмы” скіравалася на поўдзень краіны — у Веткаўскі раён. У тым, што гэта — сапраўдны цмачыны край, мы пераканаліся яшчэ ў часе гутаркі з галоўным цмоказнаўцам Гомельшчыны Андрэем Скіданам. Спадар Андрэйапавядаў пра цмокаў так “смачна”, што мы захацелі пабачыць усё на ўласныя вочы…

 

Жлобін: два цмокі!

 

Як вядома, Жлобін — край памаранчавых кракадзілаў і фіялетавых папугаяў. Дзеля таго, каб іх пабачыць, не абавязкова прымаць па чарзе мёртвую і жывую ваду — дастаткова спыніцца ў прыдарожным шапіку з цацкамі, як гэта зрабіла нашая экспедыцыя. Як на замову, тут нас чакалі адразу два цмокі — старэйшыя браты нашага. Жыве вобраз у народзе!
Чытаць далей »

Тэгі: , ,

Jun 27

перадрук з Cmok.budzma.org

Як стала вядома нашаму сайту, Рыгор Барадулін з Цмокам сябруе даўно.

-- Цмок -- гэта вельмі даўні сімвал, даўні беларускі грамадзянін, -- сказаў у інтэрв'ю Cmok.budzma.org народны паэт Беларусі. -- Гісторыі пра Цмока сягаюць каранямі ў часы паганства. Але, хоць беларусы сёння ходзяць у касцёл ці царкву, паганства не забываецца. Гэта і даўнія народныя святы, і абрады, і прыкметы. Беларусы ходзяць у храм, але калі лета сухое -- то дажджу таксама ведаюць у каго папрасіць. Таму адраджэнне легендарнага Цмока -- гэта вельмі добрая і натуральная справа! Беларускі Цмок не добры, і не злы -- ён па-беларуску хітры і мудры!

Дзядзька Рыгор, атрымаўшы ў падарунак сувеніры з лагатыпам "Краіна Цмокаў", іранічна заўважыў: "За такі лозунг у сталінскія часы вас бы ўжо даўно адправілі шукаць Цмока на Калыму!".

У падарунак нашаму сайту Рыгор Барадулін перадаў два свежыя цмачыныя вершы. І намякнуў, што варта чакаць працяг цмачынай тэмы!

Вашай увазе -- рукапісы вершаў.
Чытаць далей »

Тэгі: ,

Jun 24

Экспедыцыя “Будзьмы” знайшла на Наваградчыне піранняў і адшукала апоўначы таямнічае балота пасярод лесу...

 

Тэкст: Глеб Лабадзенка

Фота: Аляксандр "Таранціна" Ждановіч

У папярэдняй частцы вы даведаліся, як мы шукалі Цмока ў мястэчку Мір, вёсцы Турэц і першай сталіцы Вялікага княства Літоўскага Наваградку. Сёння -- працяг, дзе мы даехалі непасрэдна да возера Свіцязь, пабачыўшы шмат цікавостак па дарозе...

 

Валеўка і Радагошча: Чаму Цмок не сябруе з катамі?..

…Кіруемся ў бок Свіцязі — для гэтага з Наваградка трэба выязджаць на Баранавічы. На шляху — вёска Валеўка, адкуль можна трапіць у колішні маёнтак “Чамброва” (вёска Радагошча). Гэта радзіма маці Адама Міцкевіча. Пазней, у канцы ХІХ стагоддзя маёнтак прыдбалі паны Карповічы. Між іншым, паводле распаўсюджанай версіі, менавіта “Чамброва” з’яўляецца прататыпам сядзібы Сапліцова ў Міцкевічавым “Пане Тадэвушы”.
Чытаць далей »

Тэгі: ,

Jun 22

Dragon-728-90

1. пастаўце сабе на сайт адзін з гэтых банераў, які будзе весці на cmok.budzma.org
2. дашліце спасылку на belaruskicmok@gmail.com
3. атрымайце прыз з выявай беларускага Цмока!

спампаваць банеры адным файлам МОЖНА ТУТ

Dragon-200-200

Dragon-200-300

Dragon-468-60

Тэгі: