it cz lt rb
ua fr pl en
se by
Aug 10

вашай увазе -- зацемкі Сяргея Шапрана "Мышыныя гісторыі".
Сяргей -- журналіст, літаратурны крытык. складальнік унікальнай энцыклапедыі жыцьця Васіля Быкава (два тамы -- разам 1500 старонак), кніг "Дажыць даа зялёнай травы" (ліставаньне Быкава з Барадуліным), "Перакуленае" Барадуліна, "Гарадзенскі архіў" Васіля Быкава ды іншых.
зьвяртаю ўвагу, што для Сяргея, які нарадзіўся ў Рызе, беларуская мова ня родная. але бліскуча засвоеная!
калі ласка, пакідайце водгукі ў камэнтарах -- аўтар іх пабачыць!

творы зьмяшчаюцца са згоды аўтара. гэта -- першая іх публікацыя.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA

МЫШ І АГРЭСТ

Спачатку здалося, што з ніжняй галінкі агрэсту ў траву зляцела шэрае птушаня, аднак тое было не птушаня, а – мыш. Зляцеўшы і крыху ачомаўшыся, яна пачала скакаць уверх, імкнучыся сарваць вялікую ягаду агрэсту. Кожнага разу мышына чаплялася то за галінку, то за ягаду, але ўсё безвынікова, тым не менш скакала і скакала, як апантаная. Кінуўшы нарэшце марныя намаганні, яна пабегла вакол куста, відаць, у пошуках – мо дзе яшчэ што ўнізе вісіць? Але не знайшла і, вярнуўшыся, зноў пачала скакаць. Ягада не адрывалася. Тады мыш зрабіла яшчэ адно рытуальнае кола вакол куста, зноў паскакала, але ўжо не так упарта – відаць, дзеля адчэпнага, пасля нырнула пад куст, дзе ў яе была норка.

Хацеў быў сарваць ягадзіну ды кінуць мышы, але пасля падумаў – мо яшчэ калі ўбачу, як мая мышына будзе скакаць?

 

МЫШ І КОТ

Па полі бегла, але неяк нетаропка, мыш, ды яшчэ чамусьці чорная – як чорная котка. Кінуўся да яе (бо ўжо ва ўсіх кветках, у зямлі пад імі, мышы дзірак панарабілі і кветкі часам ужо гінуць, а яшчэ мінулым летам мышы павадзіліся агуркі есці, ды яшчэ як нахабна: адзін пагрызуць – за іншы возьмуцца). Але чорная мышына стаерам не была, таму дагнаў яе адразу, а дагнаўшы, паддзеў тапцем – праляцеўшы колькі, яна перавярнулся на спіну і, узняўшы ўверх лапкі, пагрозліва завірашчэла. Забіць – хай сабе і мыш – усё ж не магу, таму накрыў тазікам – думаю: нехта ж з суседскіх катоў павінен сёння прыйсці? Звычайна тыя каты – Рыжык ды Мурзік, ідучы да котак, што жывуць у доме побач, завітваюць і да мяне – па рыбу, якая, зрэшты, у мяне рэдка калі бывае. Пад вечар прыйшоў Мурзік – згробшы яго, павалок да мышы пад тазікам. Мурзік спачатку быў як звычайна лагодны, але пасля забрыкаўся, тым не менш да тазіка неяк давалокся. Мыш была там, дзе яе і пакінуў, і ўцякаць не збіралася. Мурзік, хоць нешта крыважэрна і адчуў, але мыш убачыў не адразу – пагрозліва ён глядзеў зусім у іншы бок. А калі ўсё ж убачыў, на гэтым другая мышыная гісторыя скончылася.

 

МЫШ І СУХАРЫ

Яшчэ не восень, а мыш ужо ў хаце. Звычайна мышы пруцца да мяне, калі на вуліцы халадае. Гэтая восеньскіх халадоў не дачакалася і другую раніцу запар не дае спаць – не проста шуршыць, а скрыжэча пакетам. Не прачнуцца немагчыма. Пакетаў у пакоі шмат – у іх пасцельная бялізна, адзёжа. Што, думаю, спатрэбілася там мышы? Расплюшчваю вочы – шэрая мыш сядзіць каля тумбачкі з ежай, з-за дзверак якой вытыркаецца малюсенечкі кавалачак пакета з сухарамі, і гэтым кавалачкам яна робіць столькі шуму, нібыта грызе цэлы кілаграм сухароў. Вядома, з малюпасенькага кавалачка пакета, хай сабе і з сухарамі, сыты не будзеш, бо сухары ж у тумбачцы. Мыш кідае скрыгатаць пакетам, бяжыць уздоўж дзверак, вышукваючы: недзе ж павінен быць уваход у сухарынае царства? Становіцца лапкамі на дзверкі, але Сім-Сім чамусьці не адчыняецца, і мыш вяртаецца да свайго-майго кавалачка і зноў пачынае хрумсцець ім, праўда, ужо не так азвярэла. Пасля робіць яшчэ адзін, кантрольны аббег дзверак, а затым раптоўна накіроўваецца ў бок майго ложка. Але тут я гаркнуў, і мыш як ветрам зьдзмула – больш у тую раніцу я яе не бачыў.

Калі напісаў пра тое жонцы, яна адказала: “Над тваімі гісторыямі пра мышэй, я, канешне, рагатала ўголас, а пасля задумалася… Карацей, каб да майго прыезду разабраўся са сваімі мышамі”.

 

МЫШЫ І АДЗІНОТА

Аднойчы я ўжо “разабраўся” са сваімі мышамі. У тую восень у мяне ішло змаганне з мурашамі, якія, колькі тут жыву, столькі яны сноўдаюць, відаць, лічачы маю хату вялікім мурашнікам, і таму кожнае лета імкнуцца надаць ёй адпаведны, мурашнікавы выгляд – што звонку, што знутры. Калі казаць проста: упарта будуюць мурашнік не толькі на двары, але і ў пакоі. Раз на год я купляю дыхлафос і нейкі, нядоўгі час жыву адзін, без мурашоў. Так было і ў тую восень.

Мышы, відаць, таксама, як і мурашы, лічаць маю хату сваім родным домам, з той толькі розніцай, што калі для мурашоў мой дом – недабудаваны мурашнік, то для мышэй – казачнае сховішча правіянту. Дасюль у вушах стаіць іх вясёлы піск (хацеў напісаць – смех), калі яны аднойчы ў пяць гадзін раніцы, вяртаючыся са сваёй мышынай гулянкі, са шчаслівым віскатам уваліліся ў хату, дакладней – уламіліся ў падвал. Не прачнуцца ад такой звонкай радасці, хай нават і чужой, было немагчыма.

Дык вось восень, і зноў паўстае мышынае пытанне. У той раз я папрасіў у суседа мышалоўку. Мышалоўка хоць была і старая, але працавала спраўна – штодня выдавала па мышыне. Працэс гэты пачаў ужо нагадваць канвеер, як у адзін з вераснёўскіх дзён мышы раптам скончыліся. Іх не стала ні ў хаце, ні ў мышалоўцы. Халера ведае, куды яны ў той дзень падзеліся – ці іх не падвезлі, ці яшчэ што? Але мышы – не хлеб, каб іх нехта падвозіў штодня. Значыцца, яны скончыліся калі не ва ўсім свеце, то, прынамсі, у мяне на двары. Шчаслівы я хадзіў дзень, другі, а пасля зрабілася нечакана сумна: мурашоў няма, мышэй таксама, пагаварыць, насварыцца няма з кім і няма на каго. У тыя дні я не прамовіў ні слова, бо не было каму. Я дамогся, чаго хацеў – жыў у адзіноце, але мудрыя людзі гавораць: асцерагайцеся сваіх жаданняў – яны могуць спраўджвацца. Да таго ж не дарэмна кажа прымаўка: свята месца пустым не бывае – замест мышэй у хату прыйшоў пацук, чорны і нахабны, у мышалоўку не лавіўся і мяне не надта каб палохаўся – часам проста глядзеў са шчыліны паміж мэбляй і нават не варушыўся, відаць, добра разумеючы, што ў тую шчыліну я, нават каб і ўбіўся, усё роўна не палез бы. Ён так і застаўся ў хаце за гаспадара, той пацук, – калі я ў хуткім часе паехаў у Менск. Але мышалоўку з тых часоў больш не стаўлю. Усё ж адзінота – рэч вельмі адносная.

Тэгі: ,