it cz lt rb
ua fr pl en
se by
Jan 06

у апошнім папяровым нумары "Нашай Нівы" (5 студзеня) надрукаваны рэйтынг кніг, складзены экспертамі, якіх запрасіла газэта. "Ладдзя Роспачы" набрала найбольш балаў, заняла першае месца і была названая кнігай году. вельмі прыемна.
яшчэ больш прыемна было дазнацца, што кніга ўклалася, прааналізавалася і выдалася як бы сама сабою. а вам?

PS у рэйтынгу "Радыё Свабода" "Ладдзя" на чацьвертым месцы сярод кнігі году. наперадзе -- двухтомнік Геніюш, "Халодная памяць вады" Барадуліна і "Выбранае" Казіміра Сваяка. на "Свабодзе" працуюць культурныя людзі, складальнікі ўсіх кніг пазначаныя (глядзець рэйтынг ТУТ)

Тэгі:

Jan 06

даслана ў "Навіны Блогу".

Мы – змагары ў пакаленнях

Мы змагаемся за Свабоду, а менавіта яе, самае дарагое, у нас і забіраюць – даюць па 10-15 сутак, некаторым яшчэ больш – маўляў, падумайце, ці па правільным кірунку ідзяце і супраць каго ідзяце. Да гэтага уладары-дыктатары дадумаліся тысячагоддзі назад. Праўда, яны не ўбачылі гэткай маленькая драбніцы – адчуўшы поўную няволю, чалавек яшчэ больш пачынае цаніць волю, а значыцца яшчэ мацней распальваецца ягонае сэрца. Чытаць далей »

Тэгі:

Jan 05

сёньня Вольга Някляева падарыла гэтую кнігу і дадала: "Выйдзе Валодзя -- падпіша".

я вельмі баюся за здароўе Уладзімера Пракопавіча. я вельмі люблю яго. мы нарадзіліся ў адзін дзень, з розьніцай роўна ў 40 гадоў. двойчы мне пашчасьціла сустракаць ДН разам з Паэтам -- на ягонае запрашэньне ў Крэве, дзе ён нарадзіўся.

я лічу, што Някляеў -- адзін з самых моцных сучасных беларускіх паэтаў.

я вельмі хачу, каб ён хутчэй падпісаў мне гэтую кнігу. не палітык Някляеў, бо палітыка -- другаснае.
Паэт. Грамадзянін. Беларус.

Уладзімер і Вольга Някляевы. 2006 год, Крэва
Чытаць далей »

Jan 05
Абрам Налівай (Анатоль Наліваеў) — і спявак, і мастак у адной асобе. Ён адраджае старадаўнія яўрэйскія спевы пачынаючы ад ХV стагоддзя. Спяваць падпольна вучыўся ў славутага Міхася Забэйды-Суміцкага ў Празе. А ў 1945 годзе Абрам-Анатоль замалёўваў Мінск — што было строга забаронена. Сёння, 5 студзеня, а 18.30 Абрам Налівай дае канцэрт у Мінскім яўрэйскім абшчынным доме (Харужай, 28). Але нават калі вы туды не паспееце, паслухайце, што гаворыць гэты 79-гадовы паважаны чалавек.

"Я папутна скончыў Пражскую кансерваторыю ў Забэйды-Суміцкага!"

— Дык што такое кантарскія спевы? Адкуль яны? Якую гісторыю маюць у Беларусі?

— Усе ведаюць песні Ісака Дунаеўскага. А хто такі Дунаеўскі? Яго бацька і дзед — сусветнавядомыя кантары, выхадцы з Беларусі. І па-сапраўднаму запісваць тутэйшую кантарскую музыку сучаснымі нотамі пачаў менавіта дзед Дунаеўскага і яго паслядоўнікі. Такім чынам, у ХVІІІ-ХІХ стагоддзі была запісаная музыка ІІ-ІІІ стагоддзяў, захаваная ў памяці пакаленняў. Бо кантарская музыка — гэта музыка, якую спявалі "ў часы Торы". Яўрэйскі алфавіт ад пачатку складае 22 літары. І, што цікава, кожная літара "агучана" Усявышнім. Гуслі Давыда таксама былі з 22 струн. І кантарская музыка — адтуль! На Беларусі гэта развіваецца з ХІІІ стагоддзя. Для яўрэяў тут былі найлепшыя ўмовы для малітвы, для стварэння сінагог. І яны сюды прывезлі ўсю старадаўнюю культуру і яе захоўвалі надзвычай строга!

— Гэта выключна рэлігійная музыка?

— Гэта музыка сінагогі і вакол сінагогі. Напрыклад, вечар суботы. А потым пасля вечара суботы ідзе вячэра. А на вячэры гэтыя намоленыя людзі, кантары, маглі заспяваць ужо нешта народнае. Але ў тых жа традыцыях, у тым жа стылі. Па гуках яна ішла ад гэтых 22 літар, самі літары дыктавалі гэтую музыку. Гэта — не цяперашняя папса... Тая музыка, нават народная, яна ўсё адно ішла ад малітваў.

— А спевы гэтыя на ідыш ці на іўрыце?

— У сінагозе — на іўрыце, як напісана ў Торы. А народныя спевы — яны ўжо на народнай мове свайго часу, на ідыш.

— Адкуль у вас талент і імпэт да аднаўлення кантарскіх спеваў?

— Ад 1946 года я працаваў у халтурнай яўрэйскай малярнай брыгадзе. Але гэта былі майстры добрага складу! У 1960 годзе было вырашана паслаць кагосьці на Вышэйшыя курсы рэстаўратараў. Для гэтага трэба было здаць "малюнак". А я з 1945 года займаўся ў мастацкай студыі Каткова. І адзін толькі я здаў! Паехаў. Вучыўся ў праж-
скіх майстроў. Яны рэстаўруюць жывапіс, а я вучань у іх. І вось яны мне кажуць: "А ты ж з Беларусі? Дык заспявай нам якіх беларускіх песень!.." Я стаў спяваць. А міма праходзіў Міхал Забэйда-Суміцкі, наш славуты спявак, які жыў у Празе. Пачуў, зацікавіўся, хто гэта там спявае беларускія песні. Мы з ім пазнаёміліся. І я ў яго фактычна скончыў вакальнае аддзяленне Пражскай кансерваторыі. Папутна. То бок, дыплома я не меў, бо не паступаў, не здаваў іспыты, а проста наведваў заняткі. З пяці гадоў жыцця там 4 гады займаўся ў Мэтра. Па вяртанні апынулася, што драматычны тэнар быццам бы і патрэбны, аднак у Оперны тэатр трэба было ісці на 110 рублёў, а мяне ўзялі ў мастацкі камбінат на 500 рублёў!..

З Максімам Танкам (справа)

"З Вагнерам мы ездзілі на падпольныя кантарскія канцэрты ў Маскву"

— Вы нарадзіліся ў Рагачове. А потым была гісторыя цудоўнага ўратавання з гета. Як так атрымалася?

— Мой бацька быў "папоўскае атроддзе". Самі разумееце, як да такіх ставіліся ў краіне ваяўнічага атэізму. Ён сам са Шклова, з Рыжкавіч, але паехаў у Рагачоў зарабляць сабе "пралетарскую біяграфію", рабіць бондарам. Калі ён жаніўся на маёй маці, то маці паставіла ўмову, каб мне на восьмы дзень абразанне зрабілі! Яе бацька быў забіты бальшавікамі, ён быў вядомы гандляр у Рагачове. Я нарадзіўся ў 1931 годзе ў Рагачове, а ў 1935 мы выехалі адтуль у Мінск. Бацьку запрасілі на піўзавод стварыць бандарны цэх — па вырабе бочак. Дарэчы, яго сапраўднае прозвішча, і дзеда, было Налівай. А ён сабе запісаў Наліваеў, каб больш па-пралетарску было. І пачалася вайна. Маці нас сабрала, і мы хацелі да яе сястры ў Маскву з'ехаць. Але атрымалася так, што маю сястру бацька перад самай вайной завёз да сваіх бацькоў у Рыжкавічы. І мы паехалі праз Магілёў, каб яе забраць, і нас нагналі немцы. Калі немцы ўвайшлі туды, праз тыдзень сабралі ўсіх яўрэяў у Рыжкавічах у гета, а яшчэ праз тыдзень расстралялі... Маму спачатку не схапілі, але нейкая суседка падказала немцам. Так і мы апынуліся ў гета. Уратаваў нас дзед, які быў праваслаўным святаром, пакуль не прыйшлі камуністы — служыў у Шклове. Яго чамусьці называлі сярод людзей "поп-маслёнка". Дзед прыдумаў план. У 20-я гады з нямецкага палону прыехаў сусед, прозвішча Кавалькоў. І дзед аформіў маму як Кавалькову Агаф'ю Кузьмінічну. Апрануў расу, крыж і панёс гэты дакумент да нямецкага каменданта. Пераканаў іх, што нас схапілі памылкова, бо "бальшавіцкія агітатары агаварылі яго-папа, і гэтых людзей таксама". Нас адпусцілі — а літаральна праз паўгадзіны гета цалкам расстралялі... Мы так і не змаглі атрымаць дакументаў аб знаходжанні ў гета, бо яно існавала ўсяго тыдзень...

— Значыцца, спяваць прафесійна вы пачалі ў 1960-х гадах, калі вучыліся ў Забэйды-Суміцкага. А калі пачалі кантарскія спевы выконваць?

— Гэта было ў малярнай брыгадзе, дзе са мной побач працаваў былі віленскі кантар, які скочыў Еўрапейскую кантарскую акадэмію. Ён сябраваў з кампазітарам Генрыхам Вагнерам. А Вагнер у свой час быў канцэртмейсцерам у сусветнавядомага кантара Кусевіцкага ў Варшаве. Мы пазнаёміліся і з Вагнерам, ён даваў мне ўрокі. З Вагнерам мы ездзілі нават у Піцер і Маскву на падпольныя кантарскія канцэрты ў 1960-70-я гады. Інтэлігенцыя збіралася, знаходзілі даволі вялікія памяшканні, прыходзіла больш за 50 чалавек. Вагнер мне давяраў, а я брахаць не збіраўся, нават жонцы не казаў. Я пра гэта ўвогуле распавёў упершыню толькі два гады таму!.. Дарэчы, на адным такім канцэрце ў Маскве была Ганна Герман... Я потым чытаў пра гэта ўспаміны яе мужа.

— А калі пачалі спяваць не падпольна?

— У 1986 годзе мастак Май Данцыг, з якім мы аднагодкі і даўнія сябры, сказаў: "Ведаеш, я тут распачаў фармаваць яўрэйскую абшчыну, а ты фармуй канцэртную групу". І я, як заснавальнік "Гасцёўні Галубка", сфармаваў яе фактычна там. Мне далі штат, памяшканне ў Траецкім прадмесці. Калі прайшло пару такіх канцэртаў, нехта данёс у Міністэрства культуры — і мяне адтуль выгналі... Потым, у 1992 годзе я атрымаў грант на адраджэнне кантарскіх спеваў. У 1995 годзе мы арганізавалі ў Рускім тэатры, дзе я спяваў у спектаклі "Перпетум мобіле", міжнародны кантарскі канцэрт.

— У сінагозе.

— Ну так, Рускі тэатр — гэта ж цудоўна захаваны будынак Галоўнай сінагогі! Так што ўсё супала больш чым дарэчна.

— Дзе вы збіралі ўсе гэтыя мелодыі?

— Народныя песні мне перадавалі былыя акцёры Яўрэйскага тэатра — Арончык такая была спадарыня, Гірш Рэлес... А кантарскія спевы — кружэлкі, архіўныя матэрыялы... Паступова ўдалося аднавіць цыкл спеваў вечара суботы і ягонага працягу. Потым я прыйшоў да сінагогі. Спачатку да мяне ставіліся асцярожна, бо ў мяне ж змененае прозвішча — Наліваеў, гучыць як рускае. Потым я давёў, што я — Абрам Налівай!.. Усё стала цудоўна!.

"Цэлыя вуліцы Мінска знішчылі ўжо пасля вайны..."

— Многія ведаюць вас як мастака, які зафіксаваў Мінск у першыя гады пасля вайны...

— Сяргей Каткоў, у якога я займаўся ў мастацкай студыі, заўважыў, што ў мяне амаль фатаграфічны малюнак. А Мінск забаранялі пасля вайны фіксаваць і мастакам, і фатографам. Каб не было відаць, што разбурана было не так ужо і шмат. Па-першае, разлічвалі, відаць, спагнаць нешта з немцаў. Па-другое, яны ж самі потым усё і панішчылі... І вось Каткоў мяне, 14-гадовага хлопчыка, пасылаў з мальбертам замалёўваць акварэллю старыя вуліцы. А потым у 1946 годзе я пайшоў у малярную брыгаду — трэба было дапамагаць маме, чацвёра дзяцей усё-ткі...

Дамініканскі кляштар, які камуністы ўзарвалі пасьля вайны. Цяпер на гэтым месцы Палац Рэспублікі

— Вы былі ў Мінску ў час вайны і ў першыя гады пасля вызвалення. Як вы ацэньваеце ступень яго разбуранасці ў 1945 годзе?

— Ацэньваць лёгка, бо мне ўдалося зрабіць каля 80-ці работ паваеннага Мінска. Яны дакументальна дакладныя, я нічога там не выдумляў. Немцы, адступаючы, сапраўды шмат што спалілі. Але "каробкі" дамоў стаялі, аднавіць іх не было вельмі складана. Дакладней, не складаней, чым будаваць новае. Моцна разбамбілі толькі частку горада, дзе былі афіцыйныя ўстановы. Гатэль "Еўропа" разбамбілі. Захаваліся некранутыя цэлыя вуліцы, якія бязлітасціва знішчылі пасля вайны... Савецкая вуліца... Гандлёвая... Агромністы, прыгажэнны Дамініканскі кляштар узарвалі ўжо пасля вайны... Царкву на месцы Генеральнай пракуратуры... Некалькі сінагог... Татарскую мячэць, якую знішчылі і на гэтым месцы збудавалі гасцініцу "Юбілейную"... Палац графа Чапскага, на месцы якога цяпер крама "Чараўніца" на праспекце. Планамерна вынішчалася аблічча, абрысы ўтульнага еўрапейскага горада, Мінск рабіўся ўзорным горадам савецкім... Немцы ў 1941 годзе разбамбілі працэнтаў 15-20. Гэта я кажу пра дамы, знішчаныя канчаткова. Разам са згарэлымі "каробкамі" — ну працэнтаў 30, не больш. Зараз я займаюся ўпарадкаваннем сваіх работ. Некаторыя з іх пашкоджаныя, некаторыя патрабуюць рэстаўрацыі, большасць трэба проста аформіць. Мая пенсія маленькая, таму даводзіцца ашчаджаць грошы, прадаваць некаторыя працы, каб аднавіць гэтыя, галоўныя. Гэта не толькі мінскія карціны. Разам з малярнай брыгадай я ездзіў па ўсёй Беларусі, паралельна замалёўваў старыя будынкі, храмы. І нядаўна я раптам зразумеў, што многія з гэтых будынкаў знішчаныя ў 1970-я гады, яны страчаныя незваротна. Таму хачу апрацаваць гэта, уратаваць. Гэта — памяць пра тыя будынкі. Памяць для тых, хто павінен быць лепшым за знішчальнікаў.

Вуліца Савецкая. У гэтым будынку месьцілася рэдакцыя "Звязды"

Раён Опэры

Тэгі:

Jan 05

"Звязда" даведалася, што расказы пра "аднапавярховую драўляную казарму" не адпавядаюць рэчаіснасці

У нумары ад 11 снежня мы надрукавалі артыкул "Чаму пасярод Лідскага замка будуюць немаведама што?" У ім закраналіся дзве праблемы. Першая — у замкавай вежы ўся экспазіцыя аздобленая па-руску. А князь Радзівіл увогуле фігуруе як "Юрий Миколаевич Радзивил". Супрацоўнік Лідскага музея Валерый Сліўкін, які выканаў гэта, моцна абразіўся публікацыяй. Рэдакцыя атрымала два лісты — ад яго і ад калектыву музея. Валерый Сліўкін піша, што ў нас дзве дзяржаўныя мовы, таму ён, маўляў, нічога не парушыў. Фармальна яно так. Але, шаноўныя чытачы, ці не справядлівую заўвагу мы зрабілі? У 700-гадовым замку, які з'яўляецца нашым нацыянальным гонарам, варта ўсё ж пісаць таблічкі на тытульнай мове нацыі. А калі робіце акцэнт на тым, што ў нас дзве дзяржаўныя мовы — дык пішыце тады на абедзвюх! Чытаць далей »
Тэгі:

Jan 05


Рыгор Барадулін."Узятыя на сьмерць павінны жыць..."

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

СПАМПАВАЦЬ

Дзядзька Рыгор прачытаў гэты верш па тэлефоне заўчора. Я папрасіў дазволу выкласьці яго тут. На маю радасьць, Барадулін падараваў ад рукі перапісаны варыянт і начытаў на мікрафон. Сьпяшаюся падзяліцца, дадаю набраны тэкст. Распаўсюджвайце як найшырэй.

* * *
Ратуй узятых на сьмерць, і няўжо адрачэшся ад вырачаных на згубу?

Прыпавесьці Саламона 24:11

Узятыя на сьмерць павінны жыць.
Яны прыйшлі ў жыцьцё,
Каб цемра зьнікла.
Каб д’яблавы ашчэраныя іклы,
За ганьбу помсьцячы,
Ушчэнт скрышыць.
Дай моцы духу
Ратнікам сьвятла.
Рашучыя ня могуць быць рабамі.
Хай здрайцы ў дол пакоры
Б’юць ілбамі,
Трывацьме непахіснасьці скала.

Не памірае праведная кроў,
Яна ў вяках
Ня ведае сутрыму.
Злу непадлеглую сваю Радзіму
Сьвітальна
Бачаць вочы ваяроў!..

2.І.ІІ                                     Рыгор Барадулін

Тэгі:

Jan 04

79-гадовы Абрахам Налівай выканае яўрэйскія творы, самыя раннія з якіх адносяцца да ХVІ стагоддзя!


Кантар Абрахам Налівай вядомы многім як мастак Анатоль Наліваеў. Гэта — адна і тая ж асоба. Чалавек неверагоднага лёсу. Яўрэй па маме, унук праваслаўнага святара па мянушцы "Поп-маслёнека". Менавіта дзед уратаваў сваю нявестку і Абрама са Шклоўскага гета за паўгадзіны да таго, як карнікі знішчылі ўсіх да аднаго...

Абрахам Налівай адраджае кантарскія спевы — яўрэйскія мелодыі, якія гэтаму народу прадыктаваў, як яны кажуць, сам Усявышні. У рэпертуары Абрахама Налівая — кантарскія спевы, самыя раннія з якіх адносяцца да ХVІ стагоддзя. Яны будуць цікавыя не толькі яўрэям, бо ў гэтых спевах апісваецца побыт у беларускіх мястэчках, узаемаадносіны між людзьмі. Гэта нашае жыццё таго часу, бо ў многіх мястэчках колькасць яўрэяў даходзіла да 60, а дзе-нідзе — і да 90 працэнтаў. Чытаць далей »

Тэгі:

Jan 04


верш надзвычай актуальны, напісаны два дні таму. не прапусьціце!

Тэгі:

Jan 04

Даслана ў рубрыку "Навіны Блогу" (гл. калонку зьлева)

Плошча 2010 уласнымі вачамі

Лепшы карэспандэнт – гэта ўласныя вушы і вочы, а лепшы рэпартаж – думкі, развагі і асэнсаванні, якія ўзнікаюць падчас ці ў выніках асабістага ўдзелу ў нейкай падзеі. Чалавек, гледзячы відэа- ці фотарэпартаж, слухаючы радыё ці чытаючы навіны, робіць высновы на глебе таго матэрыяла, які ён мае, на глебе кропкі гледжання аўтара гэтага матэрыяла. Вядома, што свядомы чалавек імкнецца азнаёміцца з усімі трактаваннямі той ці іншай падзеі і абраць нешта сярэдняе паміж “левымі” і “правымі”. І часцей за ўсё з-за атрымліваецца блытаніна і непраўдападобнасць, бо гэтая “сярэдзіна” не бліжэй да ісціны, чым супрацьлеглыя трактаванні. Чытаць далей »

Тэгі:

Jan 02

новы год адзначалі, дзе і ў мінулы раз -- на лепельскім возеры (ГЛЯДЗЕЦЬ ФОТА ЗЬ МІНУЛАГА ГОДУ). дом на самым беразе, лазьня, сьнег. прыехалі 31 у абед. сустрэлі 2011 проста на лёдзе. учора парыліся ў лазьні, качаліся ў сьнеез. а сёньня а 9-й суседзі пачалі грукацца ў дзьверы: лазьня гарыць (яна супольная на два дамы)! дзівакі -- грукаліся хвілін 10 пакуль пабудзілі каго, а пажарнікаў не выклікалі... мы набралі 101, самі за вогнетушыцелі, туды -- а там ужо поўненькая лазьня дыму, а вагню не відаць. пажарнікі даехалі хутка. пакуль ехалі -- заняўся дах. патушылі аператыўна, прафэсыйна, але даху гамон і парылка ўся высмалілася.
ад чаго -- невядома. парыцца скончылі ўчора а дзясятай вечара. няўжо столькі тлела нешта?..гаспадар соцна не абураўся. ледзьве ліпела тая лазьня, ды і гарэла не ўпершыню -- я яшчэ ўчора аглядаў абвугленую сьценку ля печы. а як пажарнікі тушылі сёньня -- дык з гарышча мо два прычэпы апілак павыкідалі, якіх там ўпрынцыпе не павінна быць! гаспадару штраф упілілі за парушэньне тэхнікі бясьпекі. хоць і няясна, што ды як, мы яму супольна часткова гэтую бяду кампэнсавалі.
добра, што ўсе цэлыя засталіся.
Чытаць далей »

Тэгі: